Nie ignoruj objawów niskiego ciśnienia! Możesz je mieć każdego dnia, a skutki są bardzo poważne

Niskie ciśnienie tętnicze, nazywane także hipotensją, to stan, w którym wartości ciśnienia krwi są niższe niż uznawane za typowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Najczęściej za orientacyjną granicę przyjmuje się wartości poniżej 90/60 mmHg, choć samo rozpoznanie powinno uwzględniać objawy, wiek, choroby współistniejące oraz ogólny stan zdrowia pacjenta.

U części osób niskie ciśnienie nie powoduje żadnych dolegliwości. Problem pojawia się wtedy, gdy hipotensji towarzyszą objawy takie jak zawroty głowy, osłabienie, omdlenia, niewyraźne widzenie, kołatanie serca czy przewlekłe zmęczenie.

Czym jest hipotensja?

Ciśnienie tętnicze oznacza siłę, z jaką krew naciska na ściany naczyń krwionośnych. Dzięki odpowiedniemu ciśnieniu krew może dostarczać tlen i składniki odżywcze do mózgu, serca, nerek oraz innych narządów.

Hipotensja może mieć charakter pierwotny, czyli samoistny, albo wtórny, gdy jest skutkiem innego problemu zdrowotnego, odwodnienia, działania leków lub zaburzeń hormonalnych.

Szczególną postacią jest hipotensja ortostatyczna, która pojawia się po zmianie pozycji ciała, na przykład po szybkim wstaniu z łóżka lub krzesła.

reklama

Najczęstsze objawy niskiego ciśnienia

Objaw	Jak może się objawiać?	Dlaczego może występować?
Zawroty głowy	Uczucie wirowania, niestabilności, mroczki przed oczami, wrażenie zbliżającego się omdlenia.	Może wynikać z chwilowego zmniejszenia przepływu krwi do mózgu.
Zmęczenie i osłabienie	Brak energii, senność, trudności z koncentracją, szybkie męczenie się.	Organizm może gorzej tolerować wysiłek przy niedostatecznym ukrwieniu tkanek.
Niewyraźne widzenie	Zamglony obraz, ciemne plamy przed oczami, chwilowe pogorszenie ostrości wzroku.	Może pojawić się przy nagłym spadku ciśnienia, zwłaszcza podczas wstawania.
Nudności	Mdłości, brak apetytu, dyskomfort w jamie brzusznej.	Może mieć związek z reakcją układu nerwowego na spadek ciśnienia.
Zimne dłonie i stopy	Chłodne kończyny, blada lub wilgotna skóra.	Organizm może ograniczać przepływ krwi do kończyn, aby chronić najważniejsze narządy.
Kołatanie serca	Przyspieszone bicie serca, uczucie nierównego rytmu, dyskomfort w klatce piersiowej.	Serce może próbować kompensować niskie ciśnienie szybszą pracą.

Hipotensja ortostatyczna

Hipotensja ortostatyczna to spadek ciśnienia po przyjęciu pozycji stojącej. Najczęściej rozpoznaje się ją, gdy w ciągu kilku minut od wstania ciśnienie skurczowe spada o co najmniej 20 mmHg lub rozkurczowe o co najmniej 10 mmHg.

Objawy mogą pojawiać się rano, po dłuższym staniu, po gorącej kąpieli, po spożyciu alkoholu lub po obfitym posiłku. Typowe są zawroty głowy, osłabienie, zaburzenia widzenia, chwiejność oraz omdlenia.

reklama

Możliwe przyczyny niskiego ciśnienia

• • Odwodnienie, na przykład po biegunce, wymiotach, gorączce lub zbyt małej podaży płynów.
• • Niedobory elektrolitów, szczególnie sodu i potasu.
• • Anemia, czyli niedokrwistość.
• • Choroby serca, w tym zaburzenia rytmu serca lub niewydolność serca.
• • Zaburzenia hormonalne, na przykład niedoczynność tarczycy lub niewydolność nadnerczy.
• • Cukrzyca, zwłaszcza gdy powoduje neuropatię autonomiczną.
• • Leki, między innymi moczopędne, przeciwdepresyjne, rozszerzające naczynia lub obniżające ciśnienie.
• • Ciąża, szczególnie w pierwszych miesiącach.
• • Długotrwałe leżenie lub szybka zmiana pozycji ciała.

Jak badać niskie ciśnienie?

Podstawą diagnostyki jest prawidłowy pomiar ciśnienia tętniczego. Najlepiej wykonywać go po kilku minutach odpoczynku, w pozycji siedzącej, z ręką opartą na wysokości serca.

Warto zapisywać wyniki w dzienniczku, uwzględniając godzinę pomiaru, objawy, przyjęte leki oraz okoliczności, na przykład wysiłek, stres lub posiłek.

W przypadku podejrzenia hipotensji ortostatycznej lekarz może zalecić pomiar ciśnienia w pozycji leżącej, a następnie po wstaniu.

• • Morfologia krwi w celu oceny niedokrwistości lub infekcji.
• • Elektrolity, w tym sód, potas i magnez.
• • Glukoza na czczo lub inne badania w kierunku cukrzycy.
• • TSH i inne badania hormonalne, jeśli lekarz podejrzewa zaburzenia tarczycy lub nadnerczy.
• • EKG, gdy występuje kołatanie serca, ból w klatce piersiowej lub omdlenia.
• • Holter ciśnieniowy albo Holter EKG, jeśli objawy są okresowe.
• • Test pochyleniowy, gdy konieczna jest dokładniejsza ocena omdleń i reakcji organizmu na zmianę pozycji.

reklama

Jak leczyć niskie ciśnienie?

Leczenie zależy od przyczyny. Jeśli niskie ciśnienie nie powoduje objawów, często nie wymaga leczenia farmakologicznego.

W pierwszej kolejności zwykle stosuje się metody niefarmakologiczne. Ważne jest odpowiednie nawodnienie, unikanie gwałtownego wstawania, regularna aktywność fizyczna oraz obserwacja reakcji organizmu.

• • Pij odpowiednią ilość wody w ciągu dnia.
• • Wstawaj powoli, szczególnie rano i po dłuższym siedzeniu.
• • Unikaj długiego stania w bezruchu.
• • Jedz mniejsze, regularne posiłki, jeśli objawy nasilają się po jedzeniu.
• • Ogranicz alkohol, ponieważ może nasilać spadki ciśnienia.
• • Rozważ pończochy uciskowe, jeśli zaleci je lekarz.
• • Kontroluj leki, które mogą obniżać ciśnienie, ale nie odstawiaj ich bez konsultacji.

W cięższych przypadkach lekarz może rozważyć leczenie farmakologiczne. Stosowane bywają leki takie jak midodryna lub fludrokortyzon, jednak wymagają one kontroli specjalisty.

Kiedy zgłosić się pilnie do lekarza?

• • Gdy dochodzi do utraty przytomności.
• • Gdy pojawia się silny ból w klatce piersiowej.
• • Gdy występuje duszność.
• • Gdy pojawiają się zaburzenia mowy, asymetria twarzy lub osłabienie jednej strony ciała.
• • Gdy kołatanie serca jest silne, nagłe lub połączone z omdleniem.
• • Gdy ciśnienie jest bardzo niskie i towarzyszy mu splątanie, zimna skóra lub znaczne osłabienie.

Badania naukowe i źródła medyczne

• • Mayo Clinic – Low blood pressure: symptoms and causes
• • European Society of Cardiology – Low blood pressure
• • Medycyna Praktyczna – Hipotensja ortostatyczna
• • Polish Heart Journal – Hipotensja ortostatyczna i ryzyko sercowo-naczyniowe
• • European Heart Journal – ESC Guidelines for the diagnosis and management of syncope
• • NCBI Bookshelf – Orthostatic Hypotension

Najważniejsze informacje

Niskie ciśnienie nie zawsze oznacza chorobę, ale nie powinno być ignorowane, jeśli powoduje objawy. Zawroty głowy, osłabienie, omdlenia, niewyraźne widzenie, kołatanie serca i zimne kończyny mogą świadczyć o tym, że organizm nie radzi sobie z utrzymaniem prawidłowego przepływu krwi.

W wielu przypadkach pomaga lepsze nawodnienie, spokojne wstawanie, aktywność fizyczna i modyfikacja stylu życia. Jeżeli objawy są częste, nasilone lub pojawiają się omdlenia, konieczna jest diagnostyka lekarska.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W przypadku niepokojących objawów, omdleń, bólu w klatce piersiowej, duszności lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia należy pilnie skontaktować się z lekarzem albo wezwać pomoc medyczną.